NHÂN
SINH BÁCH NGHỆ
Tác giả : BÓNG TÀ DƯƠNG và
CAO BỒI GIÀ
LỜI PHI
LỘ
Nhân sinh bách nghệ, câu thành ngữ chữ
Nho đã trở thành ngôn từ thông dụng bình dân trong cả nước. Không ai phủ nhận,
trước và sau đã có hàng ngàn ngành nghề phục vụ nhu cầu sống quần thể tạo thành
xã hội, kẻ làm cơm ăn duy trì đời sống trường tồn, người tạo áo mặc nhu cầu
phát triển tiến hóa văn minh, và bao ngành nghề tiếp nối, đưa con người trở
thành động vật có trí khôn độc nhất vô nhị khắp vũ hoàn, làm bá chủ muôn loài
trên trái đất.
Người xưa đề cập đến sĩ nông công
thương, bốn giới tượng trưng trong giai tầng xã hội, bốn bậc chính đã phát triển
ra bao loại ngành nghề khác nhau, mà mỗi nghề đều có kỹ thuật tinh xảo riêng, người không yêu lao động làm sao có thể
lao tâm khổ trí, miệt mài tìm hiểu sâu xa, tạo ra của cải chính mình và làm giầu
đất nước.
Có những nghề nòng cốt thiết yếu
không thể không có, bắt buộc hiện diện để sinh tồn, có những nghề phục vụ nhu cầu
hạnh phúc ấm no phát triển xã hội, lại có những nghề tự phát cá nhân biến thiên
do tiền bạc chi phối. cả một guồng lớn hoạt động kéo theo nhiều chi tiết phụ
tùng rắc rối…
Tập thơ 360 bài do Bóng Tà Dương và
Cao Bồi Già đồng sáng tác, theo thể Đường Luật loại thất ngôn bát cú, gói ghém
ghi lại từng ngành nghề gởi đến độc giả. Về hình thức đọc để thưởng lãm một áng
thơ tưởng chừng như mai một, ít người cầm bút còn quan tâm, ước mong làm sống lại
một tinh hoa ngôn ngữ. Về nội dung gói ghém từng ngành nghề đã và đang tồn tại
trong xã hội, ca ngợi khối óc bàn tay con người miệt mài lao động, tạo nên bao
nhu cầu hạnh phúc nhân sinh, cảm ơn giúp đỡ nhau đồng hành trên cõi đời mỗi người
mỗi việc…
Tập sách có giới hạn không đủ kê khai
hết, chỉ trình bày một số ngành nghề tiêu biểu, tác giả đã kinh qua và cảm hứng,
nên dĩ nhiên còn thiếu, rất hy vọng người đọc thư giãn cảm thông cổ xúy, để chúng
tôi phấn khởi tiếp tục sáng tác trong lần tới.
Bóng Tà Dương và Cao Bồi Già
Thưa quý độc giả!
Quý
Vị đang cầm trên tay tập thơ này. Toàn bộ gồm 360 bài thơ Đường thể loại
Thất Ngôn Bát Cú, thế nên chúng tôi xin mạo muội trình bày sơ qua quy tắc hình
thức cấu tạo, giúp ta đọc để thưởng thức trọn vẹn cái hay và thú vị của một
thể thơ đã tồn tại cả ngàn năm.
ĐÔI NÉT VỀ
THẤT NGÔN BÁT CÚ
Thất Ngôn Bát Cú là thể thơ khá độc đáo và được yêu chuộng nhất trong các
thể loại thơ Đường.
A. TỔNG QUÁT
I . BỐ CỤC :
Một bài thơ Thất Ngôn Bát Cú gồm 8
câu, mỗi câu 7 chữ được chia ra làm 4 phần:
1- Mạo: là mào đầu (vào bài)
còn gọi là Đề, gồm:
- Phá đề (câu 1) nghĩa là mở ra, giới
thiệu tựa đề.
- Thừa đề (câu 2) nghĩa là chuyển xuống.
2- Thực hay Trạng: gồm câu 3 + 4: giải
thích, khai triển tựa đề.
3- Luận: gồm câu 5+6: bàn luận ý
nghĩa của bài.
4- Kết: gồm câu 7+8: tóm tắt ý nghĩa,
bày tỏ tình cảm, thái độ.
II. VẬN :
Các chữ cuối câu thứ
1,2,4,6,8 phải vần với nhau
III. ĐỐI :
Đây là điều thú vị và khó nhất của thể
thất ngôn bát cú.
Hai câu Thực và Luận phải đối
nhau( câu 3 đối với câu 4; câu 5 phải đối với câu 6 )
Quy tắc đối :
-Đối Ý : đồng hoặc nghịch
nghĩa
-Đối từ : Danh từ đối
danh từ ; động từ đối với động từ ; tính từ đối với tính từ….
-Đối hình ; đối thanh
Nhưng không chỉ có thế.Thất Ngôn Bát
Cú còn rất nhiều Niêm Luật khắt khe và chặt chẽ. Nếu bạn yêu và muốn làm thơ thể
loại này, thì mời tìm hiểu sâu hơn :
B. NIÊM LUẬT
I.
KHÁI NIỆM :
Thanh âm Việt ngữ chia thành 2 loại vần:
TRẮC và BẰNG
_VẦN BẰNG: là các từ mang dấu huyền
và không dấu
_VẦN TRẮC : là các từ mang dấu sắc ,hỏi,ngã,
nặng
_VẦN CỦA BÀI : Trong TNBC mỗi câu có
7 chữ. Căn cứ vào hữ thứ hai của câu đầu tiên mang vần nào, thì chính là khóa vần
của bài
II.
NIÊM :
Niêm có nghĩa là dán
·
Câu 1 phải niêm với câu 8, có nghĩa là nếu câu 1 có vần
của câu là bằng thì vần của câu 8 cũng phải là bằng; ngược lại nếu là trắc thì
đều phải là trắc
·
Câu 2 niêm với câu 3
·
Câu 4 niêm với câu 5
·
Câu 6 niêm với câu 7
Nếu một bài thơ mà không giữ đúng luật
này thì gọi là Thất Niêm
III.
LUẬT VẦN :
Trong một bài thơ Thất Ngôn Bát Cú mỗi
từ đều phải tuân theo luật vần đã được qui định bắt buộc .
Có 2 bộ Luật Vần : BẰNG và TRẮC căn cứ
vào vần của câu đầu bài thơ
Nay liệt kê các luật thơ thông dụng
như sau (b= tiếng bằng; t = tiếng trắc; v - tiếng vần; - những chữ in lối
nghiêng là phải theo đúng luật; những chữ in thường thì theo đúng luật hoặc
không theo đúng luật cũng được,( theo cái lệ “bất luận”) :
1). LUẬT BẰNG - VẦN BẰNG
B B t T t B B (v)
T T b B t T B (v)
T T b B b T T
B B t T t B B (v)
B B t T b B T
T T b B t T B (v)
T T b B b T T
B B t T t B B (v)
2). LUẬT BẰNG - VẦN TRẮC :
t T b B t T B (v)
b B t T t B B (v)
b B t T b B T
t T b B t T B (v)
t T b B b T T
b B t T t B B (v)
b B t T b B T
t T b B t T B (v)
Nếu chữ nào quy định là bằng mà lại đặt
là trắc, hay quy định là trắc mà lại đặt là bằng thì gọi là thất luật.
Tuy nhiên ta có thể áp dụng nguyên tắc
:”Nhất ,tam,ngũ bất luận “ tức là chữ thứ nhất, thứ ba , thứ năm của mỗi
câu có thể tự do miễn là không tạo lỗi khi ngâm đọc.
IV.
LUẬT VẬN :
Như đã nói ở phần TỔNG QUÁT ,các chữ
cuối các câu 1,2,4,6,8 phải vần với nhau
- Chính vận: các vần có cùng âm sắc
liền nhau (nhà, xa, gà, hoa, ta… )
- Thông vận: “các vần có âm sắc gần
nhau (đời, ôi, soi, người, tôi…)
Nếu bài thơ không giữ được điều này
thì gọi là Thất Vận
V.
LUẬT ĐỐI :
Như đã nói ở phần TỔNG QUÁT:2 câu Thực
là cặp câu đối; 2 câu Luận cũng vậy
Đối phải đối ý, đối từ, đối thanh, đối
hình, đối láy, đối điệp…
Nếu bài thơ đối không chuẩn thì gọi
là Thất Đối , đây là bệnh nặng nhất của TNBC
VI.
MỘT SỐ LUẬT KHÁC :
1.
TIẾT NHỊP :
Một câu thường được ngắt nhịp như sau
:2-2-3
Nếu viết không theo luật này thì bài
thơ sẽ hỏng khi ngâm đọc
2.
HẠC TẤT,PHONG YÊU :
Có nghĩa là Gối Hạc, Lưng ong
Lỗi Hạc tất khi chữ thứ 4 trong
một câu cùng dấu với chữ thứ 7 câu đó
Lỗi Phong yêu khi chữ thứ 2 cùng dấu
với chữ thứ 7 câu đó
Tuy nhiên đây được xem như bệnh ngoài
da, có thể châm chước, trừ một số trường hợp đọc lên không ổn thì hỏng bài thơ
3.
KHỔ ĐỘC :
Trong bài thất ngôn, chữ thứ 3 các câu chẵn và chữ thứ 5 các câu lẻ, đáng là bằng
mà đổi ra trắc gọi là khổ độc (nghĩa là khó đọc)
-----oOo-----
Đôi nét sơ lược nêu trên tuy rằng hạn hẹp nhưng mong rằng
Quý Vị có những giờ phút tâm đắc với tập thơ NHÂN SINH BÁCH NGHỆ bé nhỏ này.
